Lý luận về đường lối đổi mới không thể là “tự biện, thiếu cơ sở”

Thứ năm - 23/04/2026 12:48 0
Đại hội lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam đã bổ sung “lý luận về đường lối đổi mới” vào nền tảng tư tưởng. Tuy nhiên, trên một số trang mạng xã hội, các thế lực thù địch xuyên tạc rằng “đó là sự tự biện của Đảng Cộng sản Việt Nam, vì không có cơ sở khoa học”. Song, xét trên cả phương diện lý luận và thực tiễn có thể khẳng định, đây là luận điệu xuyên tạc, không có căn cứ.
Đại hội toàn quốc lần thứ XIV của Đảng khẳng định: “Kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, lý luận về đường lối đổi mới…” . Điều đó xác định “lý luận về đường lối đổi mới” đã chính thức trở thành một bộ phận cấu thành nền tảng tư tưởng của Đảng. Việc bổ sung này đánh dấu bước phát triển mới về lý luận có ý nghĩa lịch sử, khẳng định sự sáng tạo, trưởng thành về tư duy lý luận, năng lực tổng kết thực tiễn sau 40 năm Đảng lãnh đạo công cuộc đổi mới đất nước. Tuy nhiên, ngay sau Đại hội các thế lực thù địch, phản động xuyên tạc cho rằng “Đảng Cộng sản Việt Nam đưa “lý luận về đường lối đổi mới” thành một nhân tố trong nền tảng tư tưởng của họ chỉ là tự biện, vì không có cơ sở khoa học”.
image 20260423234857 1
Đại hội lần thứ XIV của Đảng đã bổ sung “lý luận về đường lối đổi mới” vào nền tảng tư tưởng.
Ảnh minh họa
Luận điệu nêu trên của các thế lực thù địch thực chất là sự phủ nhận sạch trơn những thành tựu to lớn mà Đảng ta đã đạt được trong 40 năm lãnh đạo công cuộc đổi mới đất nước. Đây là sự xuyên tạc có chủ ý, mang tính áp đặt về nhận thức, gây hoang mang trong quần chúng nhân dân, thể hiện bản chất phản động và phi khoa học, không dựa trên bất kỳ cơ sở lý luận hay thực tiễn đáng tin cậy nào. Mục đích các thủ đoạn này nhằm hạ thấp vai trò lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước và xã hội, hướng lái dư luận theo âm mưu của chúng, từ đó kích động đòi từ bỏ con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. Vì vậy, việc nhận diện và kiên quyết đấu tranh, vạch trần bản chất sai trái, xuyên tạc của các thế lực thù địch, phản động là yêu cầu cấp thiết, có ý nghĩa quan trọng trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hiện nay.
Thứ nhất, “lý luận về đường lối đổi mới”, là kết quả tất yếu của quá trình phát triển liên tục nền tảng tư tưởng của Đảng.
Nền tảng tư tưởng của một chính đảng không phải là một hệ thống bất biến, mà luôn vận động, phát triển cùng với thực tiễn cách mạng và trình độ nhận thức lý luận của chính đảng đó. Đối với Đảng Cộng sản Việt Nam, quá trình hình thành và phát triển nền tảng tư tưởng luôn gắn liền với yêu cầu giải quyết những nhiệm vụ của cách mạng qua từng giai đoạn lịch sử cụ thể.
Sau hơn 60 năm lãnh đạo cách mạng Việt Nam, từ nền tảng gốc rễ là Chủ nghĩa Mác - Lênin, năm 1991 đánh dấu bước phát triển quan trọng trong nhận thức và tư duy lý luận của Đảng, khi Đảng ta bổ sung tư tưởng Hồ Chí Minh, cùng với chủ nghĩa Mác - Lênin làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động của Đảng. Đây không chỉ là sự ghi nhận vai trò của tư tưởng Hồ Chí Minh, mà còn phản ánh bước trưởng thành về tư duy lý luận của Đảng trong quá trình tổng kết thực tiễn, sau 5 năm thực hiện công cuộc đổi mới đất nước. Đến Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) Đảng ta tiếp tục khẳng định, lấy chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động với sự nhận thức chính xác hơn, đầy đủ hơn về vị trí, vai trò của tư tưởng Hồ Chí Minh.
Trên cơ sở kế thừa và phát triển đó, sau 40 năm thực hiện công cuộc đổi mới, “lý luận về đường lối đổi mới” đã từng bước được hoàn thiện, nó không chỉ là các chủ trương đơn lẻ từ thực tiễn, mà đã được khái quát thành một hệ thống lý luận tương đối hoàn chỉnh trên hầu hết các mặt của đời sống xã hội. Cho nên, việc Đại hội lần thứ XIV của Đảng bổ sung “lý luận về đường lối đổi mới” vào nền tảng tư tưởng của Đảng, là kết quả tất yếu của quá trình phát triển nhận thức lý luận, phản ánh đúng quy luật: Chuyển hóa từ kinh nghiệm thực tiễn sinh động thành tri thức lý luận bền vững, có tính khoa học. Quy trình này bảo đảm lý luận không xa rời thực tế, giúp hướng dẫn hoạt động thực tiễn hiệu quả hơn, gắn liền với nguyên tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn. Do đó, luận điệu cho rằng, Đảng Cộng sản Việt Nam bổ sung “lý luận về đường lối đổi mới” vào nền tảng tư tưởng chỉ là sự “tự biện” thực chất là phủ nhận quy luật phát triển của nhận thức lý luận cách mạng của Đảng ta.
Thứ hai, “lý luận về đường lối đổi mới” là sự vận dụng và phát triển sáng tạo phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh.
C. Mác và Ph. Ăngghen luôn đòi hỏi những người cộng sản phải biết vận dụng hệ thống lý luận của các ông một cách sáng tạo, linh hoạt và phù hợp với đặc điểm lịch sử, kinh tế, văn hóa, xã hội của mỗi quốc gia, dân tộc trong từng giai đoạn cụ thể. Vì các ông cho rằng, hệ thống lý luận của mình không phải là một hệ thống giáo điều đóng kín, mà là một phương pháp luận khoa học, một học thuyết mở, luôn tự làm giàu và phát triển thông qua việc tổng kết thực tiễn. Ph. Ăngghen khẳng định: “Lý luận của chúng tôi là lý luận của sự phát triển, chứ không phải là một giáo điều mà người ta phải học thuộc lòng và lắp lại một cách máy móc”.
V.I. Lênin có vai trò vĩ đại trong việc bảo vệ, vận dụng và phát triển sáng tạo học thuyết của Mác - Ăngghen. Ông luôn khẳng định chủ nghĩa Mác - Ăngghen không bao giờ là một giáo điều bất biến, mà chỉ cung cấp các nguyên lý cơ bản, từ đó cần vận dụng linh hoạt vào thực tiễn của mỗi quốc gia, mỗi thời điểm. Ông cho rằng, việc sao chép, rập khuôn một cách máy móc lý luận của nước này vào nước kia là một sai lầm nghiêm trọng, Vì vậy, V.I. Lênin yêu cầu những người cộng sản không chỉ “hiểu” lý luận mà phải “phát triển” nó, bổ sung các luận điểm mới qua thực tiễn hoạt động cách mạng, đặc biệt khi thời đại thay đổi V.I. Lênin nhấn mạnh: “… nhiệm vụ của những người cộng sản là phải biết áp dụng những nguyên tắc phổ biến và cơ bản của chủ nghĩa cộng sản vào… những đặc điểm riêng của mỗi nước, mà chúng ta phải biết nghiên cứu, phát hiện và dự đoán”.
Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn cho rằng, chủ nghĩa Mác - Lênin là cuốn cẩm nang thần kì soi sáng con đường chúng ta đi, cần phải vận dụng sáng tạo và phát triển trong điều kiện cụ thể của nước ta. Quá trình vận dụng phải đặc biệt đề cao tinh thần độc lập, tự chủ, sáng tạo, không giáo điều, rập khuôn, máy móc. Người nói: “Chính là do cố gắng vận dụng những lời dạy của Lênin, nhưng vận dụng một cách sáng tạo, phù hợp với thực tế Việt Nam ngày nay, mà chúng tôi đã chiến đấu và giành được những thắng lợi to lớn”.
Điều này cho thấy, “lý luận về đường lối đổi mới” của Đảng cộng sản Việt Nam được hình thành trên cơ sở vận dụng, phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin trong thực tiễn từng giai đoạn lịch sử của dân tộc Việt Nam. Là sự cụ thể hóa và phát triển hai bộ phận cấu thành nền tảng tư tưởng của Đảng, là chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh. Hay nói cách khác, “lý luận về đường lối đổi mới” không phải là một hệ thống lý luận tách rời, mà là sự tiếp nối, bổ sung cho chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh trong điều kiện lịch sử mới. Về bản chất, nó không làm thay đổi nền tảng tư tưởng của Đảng, mà góp phần làm phong phú và phát triển thêm nền tảng đó. Vì vậy, luận điệu cho rằng, “lý luận về đường lối đổi mới” của Đảng Cộng sản Việt Nam không có cơ sở khoa học là sự phủ nhận hoàn toàn phi lý và phản khoa học.
Ba là, “lý luận về đường lối đổi mới” được hình thành từ thực tiễn 40 năm Đảng lãnh đạo công cuộc đổi mới đất nước.
Một trong những tiêu chí cơ bản để đánh giá tính khoa học của một lý luận là khả năng phản ánh đúng thực tiễn và được kiểm nghiệm trong thực tiễn. Theo đó, “lý luận về đường lối đổi mới” không phải là sản phẩm của suy luận chủ quan, mà được hình thành thông qua quá trình tổng kết thực tiễn lâu dài, liên tục của Đảng ta trong 40 năm lãnh đạo công cuộc đổi mới đất nước.
Quá trình lãnh đạo công cuộc đổi mới đất nước, Đảng ta thường xuyên tổng kết thực tiễn, đúc rút những bài học kinh nghiệm, sao cho “lý luận về đường lối đổi mới” luôn bám sát thực tiễn đất nước, không rơi vào giáo điều, kinh viện, lý thuyết suông. Sau 5 năm đổi mới, Đại hội lần thứ VII của Đảng đã rút ra bài học, phải giữ vững tư duy độc lập và sáng tạo trong việc đề ra đường lối đổi mới, phải phù hợp với đặc điểm, tình hình thực tiễn đất nước, đáp ứng được lợi ích và nguyện vọng của nhân dân. Đến Đại hội VIII, khi tổng kết 10 năm đổi mới, Đảng đã đánh giá: “Đảng đã đề ra và từng bước bổ sung, hoàn thiện dần đường lối đổi mới một cách đúng đắn, sáng tạo, hình thành ngày càng rõ hơn con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta”.
Qua các Đại hội IX, X, XI, XII và XIII, Đảng liên tục bổ sung, phát triển các quan điểm về đổi mới, đặc biệt nhấn mạnh nguyên tắc: Xuất phát từ thực tiễn, vì lợi ích của nhân dân, tôn trọng quy luật khách quan, coi trọng tổng kết thực tiễn và nghiên cứu lý luận. Điều này cho thấy, một quá trình phát triển lý luận có hệ thống, dựa trên tích lũy kinh nghiệm thực tiễn qua nhiều giai đoạn, chứ không phải sự hình thành mang tính chủ quan. Đặc biệt, Đại hội XIII và XIV đã khẳng định rõ: “lý luận về đường lối đổi mới” ngày càng hoàn thiện cùng với quá trình tổng kết thực tiễn đổi mới đất nước.
Đồng thời, những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử của đất nước ta sau 40 năm đổi mới, chính là minh chứng sinh động cho tính đúng đắn của “lý luận về đường lối đổi mới”. Vì một lý luận nếu không có cơ sở thực tiễn thì không thể tạo ra kết quả thực tế; ngược lại, thực tiễn thành công chính là tiêu chuẩn kiểm nghiệm khách quan nhất, chính xác nhất tính đúng đắn và khoa học của lý luận. Vì vậy, có thể khẳng định rằng, “lý luận về đường lối đổi mới” của Đảng ta được hình thành trên cơ sở thực tiễn vững chắc và đã đạt tới trình độ khái quát cao về lý luận. Do đó, luận điệu cho rằng “lý luận về đường lối đổi mới” không có cơ sở thực tiễn, không chỉ sai về lý luận, mà còn phủ nhận trắng trợn thực tiễn khách quan.
Từ thực tế trên cho thấy, việc bổ sung “lý luận về đường lối đổi mới” trở thành bộ phận cấu thành nền tảng tư tưởng của Đảng ta, đó là sự kiên định và vận dụng, bổ sung, phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh vào điều kiện thực tiễn cụ thể của cách mạng Việt Nam. Là kết quả của quá trình thường xuyên tổng kết thực tiễn, vận dụng linh hoạt, sáng tạo, không rơi vào bảo thủ, giáo điều, rập khuôn máy móc khi vận dụng lý luận vào cải tạo thực tiễn. Là việc giải quyết tốt mối quan hệ giữa kế thừa và phát triển; giữa kiên định và sáng tạo; giữa cái phổ biến và cái đặc thù. Chính vì vậy, “lý luận về đường lối đổi mới” của Đảng đã, đang và sẽ tiếp tục chỉ đạo, soi đường cho sự phát triển của đất nước trong thời kỳ mới.
Đại tá, TS NGUYỄN VĂN PHƯƠNG
Viện Khoa học xã hội và nhân văn quân sự, Học Viện Chính trị
(https://www.qdnd.vn/)

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Điều tra dư luận xã hội
Liên kết website

Lựa chọn truy cập nhanh đến Website các đơn vị, địa phương.!

Thống kê truy cập
  • Đang truy cập202
  • Máy chủ tìm kiếm1
  • Khách viếng thăm201
  • Hôm nay308,263
  • Tháng hiện tại8,392,553
  • Tổng lượt truy cập69,420,989
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây